حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )
111
خواص الأشياء ( فارسى )
چهار درم ، ياقوت سرخ لاجورد و زعفران و توبال مس سوخته از هريك دو درم ، سحق كرده به كار دارند . توتيايى كه وردينج را مفيد بود : نبات و نشاسته از هريك درمى ، كف دريا نيم درم ، به كار دارند . ذرور نيمانيم : كه در همهء انواع رمد سودايى سود دارد ؛ صنعت آن : ذرور ملكايا كه ذكر رفت نيم درم ، ذرور اصفر كه ذكر خواهد رفت نيم درم ، با يكديگر آميخته به كار دارند . ذرور اصفر : انزروت هشت درم ، شياف ماميثاى رهبانى دو درم ، صبر و افتيمون و نشاسته و تخم گل از هريك نيم درم ، زعفران سه درم ، مرّ صافى دانگى و نيم . داروى مغسل : به جهت علّت جرب به كار دارند : صبر سوخته جزوى ، نشادر نيم جزو ، انگبين مصفّى دو وزن . داروى طرحماطيقان : كمنه و جرب و سبل و استرخا را مفيد باشد ؛ صنعت آن : شادنج مغسول دوازده درم ، زنگار پنج درم ، قلقطار سوخته پنج درم ، مس سوخته چهار درم ، صمغ دو درم ، افيون و زعفران از هريك درمى ، با شراب كهن يا به آب باديان بسرشند و شياف كنند و در وقت حاجت به آب باديان مىمالند و مىكشند . داروى مغسل ، نوع ديگر : سرمهء اصفهانى مغسول و قليميا و زراوند از هريك بيست درم ، مس سوخته چهار درم ، صبر دو درم ، مرّ و اقاقيا از هريك دو درم ، افيون درمى ، كوفته و بيخته ، به سفيدهء تخممرغ و قدرى انگبين بسرشند و شياف سازند . در وقت حاجت به شير زنان بمالند و به كار دارند . داروى ابيض : كه در اوّل رمد به كار برند : قليمياى سيم و اسفيداج و صبر از هريك دو درم ، گل ابيض تازه شصت درم ، نشاسته سى درم ، افيون ده درم ، كتيرا بيست درم ، صمغ عربى چهل درم ، كوفته و سحق كرده ، به آب باديان شياف سازند تا به وقت حاجت به كار آيد . كحل اصفر : كه دمعه باز دارد : زعفران مثقالى ، كافور نيم دانگ ، نرم سوده به كار دارند . نوع ديگر : كه دمعه باز دارد و عضلههاى چشم را قوّت دهد ؛ صنعت آن : توتيا هشت درم ، سرمه درمى ، شادنج مغسول يك درم و نيم ، قليمياى زر چهار درم ، كوفته و سحق كرده ، به آب هليلهء زرد و آب غوره و آب سماق و قدرى آب مورد بپزند و خشك كنند ، ديگر بار سحق كنند .